Table of Contents
Τι είναι η ΓΟΠ – και πώς συνδέεται με το άγχος και την καθημερινότητα
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) είναι η κατάσταση όπου το γαστρικό περιεχόμενο επιστρέφει προς τον οισοφάγο πιο συχνά και πιο έντονα από το φυσιολογικό. Προκαλεί καούρες, αναγωγές και μια σειρά από συμπτώματα που επηρεάζουν άμεσα την άνεση, τον ύπνο και —κυρίως— την ποιότητα ζωής.
Αυτό που δεν συζητιέται αρκετά είναι ότι η ΓΟΠ σχετίζεται στενά με το άγχος. Και όχι μόνο βιολογικά.
Στην πράξη δημιουργείται ένας πραγματικός φαύλος κύκλος:
άγχος → επιδείνωση συμπτωμάτων → μειωμένη κοινωνικότητα → περισσότερη ένταση → ακόμη πιο έντονη ΓΟΠ
Ένας αγχώδης ασθενής συχνά αρχίζει να αποφεύγει γεύματα έξω, καφέ, ποτό, κοινωνικές εξόδους, ακόμη και βραδινές συναντήσεις, φοβούμενος ότι τα συμπτώματα θα “χτυπήσουν”. Η απομόνωση φέρνει περισσότερο στρες. Το στρες κάνει τα συμπτώματα πιο αισθητά. Και το μοτίβο συνεχίζεται.
Αυτή η διάσταση —η ψυχοκοινωνική— είναι πραγματική, ισχυρή και συχνά πιο περιοριστική από τα ίδια τα επεισόδια παλινδρόμησης.
Παρά ταύτα, η ΓΟΠ παραμένει μια καθαρά ιατρική κατάσταση με συγκεκριμένη φυσιολογία. Είναι μηχανικό + λειτουργικό πρόβλημα του ανώτερου πεπτικού. Δεν είναι “ψυχολογική” πάθηση.
Η ΓΟΠ είναι συχνότερα οργανική — οι πραγματικές ανατομικές/μηχανικές αιτίες
Αυτό χρειάζεται να το ξεκαθαρίζουμε από νωρίς:
οι περισσότερες ΓΟΠ δεν είναι “από άγχος”. Είναι ανατομικές.
Οι βασικές οργανικές αιτίες:
Η θέση του στομάχου αλλάζει → ο φραγμός χάνει τη στήριξή του.
- Ανεπάρκεια LES
Ο σφιγκτήρας δεν κλείνει αποτελεσματικά.
- Κακή γωνία His ή αλλαγή στη συμβολή οισοφάγου–στομάχου
Χάνεται η φυσιολογική βαλβιδική λειτουργία.
- Μετεγχειρητική ΓΟΠ μετά από Sleeve
– αυξημένη πίεση
– διάταση/συστροφή
– λειτουργική στένωση
– μετατόπιση οισοφάγου
Αυτό δεν έχει καμία σχέση με άγχος.
- Παχυσαρκία
Αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση → πιεστικός μηχανισμός παλινδρόμησης.
Συμπέρασμα:
Το άγχος κάνει τα συμπτώματα πιο έντονα αλλά τις περισσότερες φορές η αιτία είναι καθαρά ανατομική.
Λειτουργική ΓΟΠ — NERD, hypersensitivity, functional heartburn (Διάγνωση με εξειδικευμένες εξετάσεις)
Όχι, κάθε ασθενής με καούρες ΔΕΝ έχει οργανική ΓΟΠ. Υπάρχει και η λειτουργική κατηγορία, αλλά:
- είναι διάγνωση ΜΟΝΟ μετά από εξειδικευμένες εξετάσεις – η γαστροσκόπηση ΔΕΝ αρκεί
- δεν είναι “δεν έχεις τίποτα”
- δεν είναι “στο άγχος σου οφείλεται, ζήσε με αυτό”
Υπάρχουν τρεις υποκατηγορίες:
- NERD (Non–Erosive Reflux Disease)
Πραγματική παλινδρόμηση, αλλά χωρίς οισοφαγίτιδα στη γαστροσκόπηση.
- Hypersensitive esophagus
- Μικρή παλινδρόμηση + υπεραντίδραση του νευρικού συστήματος.
- Πολύ συχνό σε αγχώδεις ασθενείς — αλλά όχι ψεύτικος πόνος.
- Functional heartburn
- Καθόλου παλινδρόμηση.
- Καθόλου φλεγμονή.
- Φυσιολογικές μελέτες — αλλά έντονο κάψιμο.
- Νευροαισθητικός μηχανισμός.
Πότε τα υποψιαζόμαστε;
- καθαρή ενδοσκόπηση
- επιμονή συμπτωμάτων παρά PPIs
- συμπτώματα που δεν σχετίζονται με γεύματα
- “φουντώνουν” από άγχος/ύπνο
- φυσιολογικό pH-metry
ΤΙ ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ της διάγνωσης;
- Πλήρης αποκλεισμός οργανικών αιτιών: endoscopy → pH-impedance →) manometry (όπου χρειάζεται)
- Σωστή δοκιμή PPIs για 4–8 εβδομάδες
Πολύ σημαντικό μήνυμα:
Η λειτουργική ΓΟΠ έχει θεραπεία. Δεν είναι “δεν βρίσκουμε κάτι, άρα φταίει το άγχος σου”.
Πώς το άγχος επιβαρύνει την οργανική ΓΟΠ — χωρίς να την προκαλεί
Το άγχος δεν προκαλεί:
- διαφραγματοκήλη
- ανεπάρκεια LES
- ανατομική ΓΟΠ
- sleeve-related ΓΟΠ
Αυτό που κάνει είναι λεπτό αλλά καθοριστικό:
- αυξάνει την αισθητικότητα του οισοφάγου
- κάνει φυσιολογικά επεισόδια να “φαίνονται” έντονα
- διαταράσσει τον ύπνο (μεγάλος ενισχυτής ΓΟΠ)
- δημιουργεί μυϊκή ένταση → αίσθημα κόμπου/πίεσης
- κάνει την οργανική ΓΟΠ πιο ενοχλητική, όχι πιο συχνή
Άρα:
Το άγχος δεν δημιουργεί ΓΟΠ. Απλώς ενισχύει τα συμπτώματα της ΓΟΠ που ήδη υπάρχει.
Πώς ξεχωρίζω οργανική από λειτουργική ΓΟΠ — και πότε χρειάζεται ειδικός
Αυτή είναι η πιο κρίσιμη ενότητα για τον ασθενή.
Ενδείξεις ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ (και όχι λειτουργικής) ΓΟΠ
- καούρα σε κάθε γεύμα
- νυχτερινή παλινδρόμηση / ξυπνήματα
- αναγωγές σε όρθια θέση
- δυσκαταποσία / “κολλάει το φαγητό”
- πόνος στο στήθος σαν στηθάγχη
- συμπτώματα παρά πλήρη δόση PPIs
- απώλεια βάρους, αιματηρές αναγωγές, αναιμία
- επιδείνωση μετά από sleeve
Αυτά δεν μπορεί να τα προκαλέσει το άγχος. Είναι μηχανική ΓΟΠ μέχρι αποδείξεως του εναντίου.
Πότε χρειάζεται έλεγχος από ειδικό;
- επιμονή συμπτωμάτων > 6–8 εβδομάδες
- νυχτερινή παλινδρόμηση
- δυσκαταποσία
- red flags (αιμορραγία, αναιμία, απώλεια βάρους)
- αποτυχία PPIs
- χρόνια συμπτωματολογία (>5 χρόνια)
- ανάγκη για διάκριση οργανικής vs λειτουργικής (pH-metry)
Στόχος του ελέγχου είναι να ξεκαθαρίσουμε τον τύπο της ΓΟΠ, όχι απλά “να βρούμε κάτι”.
Θεραπευτική στρατηγική — Προσαρμοσμένη στον ΤΥΠΟ της ΓΟΠ
A. Φαρμακευτική αγωγή (όταν υπάρχει οργανική ΓΟΠ)
- PPIs (σωστή ώρα/δόση)
- H2 blockers
- Προκινητικά (επιλεκτικά)
B. Συμπεριφορικές αλλαγές (μόνο όσες έχουν πραγματική αξία)
- μικρότερα γεύματα
- όχι φαγητό πριν τον ύπνο
- ανύψωση κεφαλής
- απώλεια βάρους όπου χρειάζεται
C. Διαχείριση άγχους (σε hypersensitivity, όχι ως “θεραπεία ΓΟΠ”)
- αναπνοές
- CBT
- sleep hygiene
D. Χειρουργική αντιμετώπιση (όταν υπάρχει ανατομική αιτία)
- διαφραγματοκήλη
- ανεπάρκεια LES
- σοβαρή ΓΟΠ παρά PPIs
- Barrett
- μετεγχειρητική ΓΟΠ μετά από sleeve
Στις μηχανικές περιπτώσεις, η χειρουργική διορθώνει την αιτία — όχι τα συμπτώματα.
Εάν τα συμπτώματά σας σας ταλαιπωρούν ή θέλετε να εξετάσετε όλες τις επιλογές αντιμετώπισης της ΓΟΠ με ολοκληρωμένη προσέγγιση, κλείστε σήμερα ένα ραντεβού με τον Γενικό Χειρουργό Δρ. Λαζαρίδη. Μην αφήνετε το άγχος και τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση να περιορίζουν την καθημερινότητά σας!
Σχετικά με τον συγγραφέα
Ο Δρ. Στέφανος Λαζαρίδης είναι γενικός χειρουργός με εξειδίκευση στη βαριατρική και ελάχιστα επεμβατική χειρουργική.
Εκπαιδεύτηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο με τρία fellowships σε King’s College Hospital, Whittington Hospital και St. George’s University Hospital.
Διετέλεσε Διευθυντής (Consultant) στο NHS με εμπειρία στη χειρουργική παχυσαρκίας και τις επιπλοκές της. Πιστεύει στην εξατομικευμένη φροντίδα, στη διαφάνεια και στην ανοιχτή σχέση με τους ασθενείς.
Μότο του: «Εξειδίκευση και Εμπειρία».
