Η σύντομη απάντηση
Χοληδοχολιθίαση σημαίνει πέτρες (χολόλιθοι) μέσα στον χοληδόχο πόρο, τον σωλήνα που φέρνει τη χολή από το ήπαρ στο έντερο. Όταν υπάρχει απόφραξη, προκαλεί ίκτερο, πόνο και πυρετό, και μπορεί να οδηγήσει σε χολαγγειίτιδα ή οξεία παγκρεατίτιδα. Η διάγνωση γίνεται με αιματολογικές εξετάσεις, υπέρηχο και MRCP. Η θεραπεία είναι η αφαίρεση των λίθων με ERCP, και στη συνέχεια η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, ώστε να μην ξαναγίνει.
Table of Contents
Τι Είναι Ίκτερος;
Ίκτερος ενηλίκων ονομάζεται η κατάσταση όπου το δέρμα αποκτά κίτρινο χρώμα, κάτι που μπορεί να συμβεί επίσης και στον επιπεφυκότα, το λευκό δηλαδή μέρος του ματιού, και αποτελεί, συνήθως, σημάδι ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα στο ήπαρ, το πάγκρεας ή τον χοληδόχο πόρο. Ο ίκτερος δεν εμφανίζεται μόνο σε ενήλικες, αλλά είναι πολύ συχνός και σε μωρά.
Πότε Συμβαίνει Ο Ίκτερος;
Ο ίκτερος συμβαίνει όταν έχουμε αύξηση επιπέδων της ουσίας χολερυθρίνης στο αίμα. Η ουσία αυτή, την οποία βρίσκουμε στο αίμα, αποτελεί ένα προϊόν μεταβολισμού και ανάλογα με το επίπεδο στο οποίο βρίσκεται μπορεί να δημιουργεί το κίτρινο χρώμα που χαρακτηρίζει τον ίκτερο ή, σε ακόμα πιο υψηλά επίπεδα, να δίνει μια καφεκίτρινη απόχρωση.
Ίκτερος Ενηλίκων: Συμπτώματα
Η υπερχολερυθριναιμία, εκτός από τη χαρακτηριστική κιτρινωπή απόχρωση που προαναφέρθηκε, ενδέχεται να συνοδεύεται και από τα παρακάτω συμπτώματα, ανάλογα με το αίτιο που την προκάλεσε:
- Σκουρόχρωμα ούρα
- Ανοιχτόχρωμα κόπρανα
- Φαγούρα
- Ανορεξία
- Κόπωση
- Πόνο στην κοιλιά
- Πυρετό
Ίκτερος Ενηλίκων: Αίτια
Ο ίκτερος ενηλίκων μπορεί να είναι αποτέλεσμα προβλημάτων του ήπατος, του παγκρέατος, του χοληδόχου πόρου και, σπανιότερα, του αίματος.
Όσον αφορά τα αίτια που σχετίζονται με το ήπαρ, το πάγκρεας και τον χοληδόχο πόρο, ο ίκτερος είναι πιθανό να οφείλεται σε:
- Πέτρες στη χολή (χολολιθίαση) ή χοληδοχολιθίαση
- Ηπατική νόσο ως αποτέλεσμα της κατάχρησης αλκοόλ
- Ηπατίτιδα
- Σύνδρομο Gilbert
- Καρκίνο
- Διάφορα φάρμακα ή συμπληρώματα διατροφής
- Ναρκωτικές ουσίες
- Χειρουργικές επεμβάσεις
Πώς Γίνεται Η Διάγνωση;
Η διάγνωση του ίκτερου είναι εφικτή μέσα από τον συνδυασμό της λήψης του ιατρικού ιστορικού του ασθενή, της καταγραφής της συμπτωματολογίας που παρουσιάζει και των εξής εξετάσεων:
- Τη μέτρηση της ποσότητας χολερυθρίνης στο αίμα
- Τον πλήρη αιματολογικό έλεγχο
- Διάφορες εξετάσεις του ήπατος
- Άλλες απεικονιστικές εξετάσεις
Πώς Φεύγει Ο Ίκτερος;
Αναφορικά με το πώς φεύγει ο ίκτερος, δεν υπάρχει κάποια θεραπεία η οποία να στοχεύει σε αυτόν. Στην ουσία, πρόκειται για την αντιμετώπιση του αιτίου το οποίο τον προκαλεί.
Ορισμένα από τα μέτρα αντιμετώπισης που μπορεί να συστηθούν είναι:
- Η αποχή από το αλκοόλ
- Η ξεκούραση
- Η αποφυγή συγκεκριμένης φαρμακευτικής αγωγής ή η λήψη κάποιων φαρμάκων
- Η χολοκυστεκτομή (χειρουργική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης)
Τι Είναι Η Χοληδοχολιθίαση;
Η χοληδοχολιθίαση είναι η παρουσία χολόλιθων στον χοληδόχο πόρο, τον σωλήνα που φέρνει τη χολή από το ήπαρ στο έντερο. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι πέτρες σχηματίζονται στη χοληδόχο κύστη και «γλιστρούν» από εκεί στον πόρο. Πρόκειται για μία από τις πιο συχνές επιπλοκές της χολολιθίασης και εμφανίζεται σε περίπου 1 στους 10 ασθενείς με πέτρες στη χολή. Όσο η πέτρα δεν μπλοκάρει τον πόρο, μπορεί να μη δίνει κανένα σύμπτωμα. Όταν υπάρχει απόφραξη, η χολή δεν μπορεί να περάσει στο δωδεκαδάκτυλο και τότε εμφανίζονται τα προβλήματα, με πρώτο τον ίκτερο.
H χοληδοχολιθίαση μπορεί να προκαλέσει την κίτρινη χροιά του δέρματος και του άσπρου των ματιών, τον ίκτερο δηλαδή, καθώς και:
- Ισχυρό πόνο στη μέση της άνω κοιλίας (επιγάστριο)
- Πυρετό με ρίγη
- Ναυτία – εμετό
- Μεταβολή του χρώματος των κοπράνων (ανοιχτόχρωμα) και των ούρων (σκούρα) λόγω της συσσώρευσης χολής στο αίμα
- Οξεία παγκρεατίτιδα
Επιπλοκές: Γιατί Δεν Την Αφήνουμε Χωρίς Θεραπεία
- Αποφρακτικός ίκτερος: κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών, σκούρα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα, φαγούρα.
- Οξεία χολαγγειίτιδα: λοίμωξη της χολής πίσω από την απόφραξη. Ο συνδυασμός πυρετού με ρίγος, πόνου δεξιά ψηλά στην κοιλιά και ίκτερου είναι επείγουσα κατάσταση και χρειάζεται άμεσα νοσοκομείο.
- Οξεία παγκρεατίτιδα: όταν η πέτρα σφηνώνει στο σημείο που ο χοληδόχος πόρος συναντά τον παγκρεατικό, προκαλείται σοβαρή φλεγμονή στο πάγκρεας. Εκδηλώνεται με έντονο πόνο που «ζώνει» την κοιλιά και πηγαίνει στην πλάτη, μαζί με εμετούς.
Πώς Γίνεται Η Διάγνωση Της Χοληδοχολιθίασης;
- Αιματολογικές εξετάσεις: χολερυθρίνη, ALP, γ-GT και τρανσαμινάσες δείχνουν την απόφραξη. Η αμυλάση και η λιπάση δείχνουν αν έχει προσβληθεί το πάγκρεας. Η γενική αίματος και η CRP δείχνουν αν υπάρχει λοίμωξη.
- Υπερηχογράφημα κοιλίας: δείχνει τις πέτρες στη χοληδόχο κύστη και αν ο χοληδόχος πόρος είναι διατεταμένος. Τις πέτρες μέσα στον ίδιο τον πόρο συχνά δεν τις «βλέπει».
- MRCP (μαγνητική χολαγγειοπαγκρεατογραφία): μια μαγνητική τομογραφία χωρίς ενδοσκόπηση, η εξέταση εκλογής για να επιβεβαιωθεί ότι υπάρχουν λίθοι στον χοληδόχο πόρο πριν από οποιαδήποτε επέμβαση.
- Ενδοσκοπικός υπέρηχος (EUS): όταν η MRCP δεν είναι σαφής ή οι πέτρες είναι πολύ μικρές.
Τεχνική ERCP
Η χοληδοχολιθίαση είναι μια σοβαρή κατάσταση που απαιτεί επείγουσα νοσηλεία, αντιβιοτική αγωγή και ERCP (ενδοσκοπική – σαν γαστροσκόπηση – επέμβαση από εξειδικευμένο γαστρεντερολόγο για την αφαίρεση των λίθων από το χοληδόχο πόρο).
Σε κάποιες περιπτώσεις, η ERCP δεν είναι δυνατή, λόγω ανατομίας, προηγούμενου χειρουργείου στην περιοχή, έλλειψης εξειδικευμένου γαστρεντερολόγου ή μηχανημάτων ή όταν ενδείκνυται χολοκυστεκτομή ούτως ή άλλως. Τότε, η κένωση του χοληδόχου πόρου μπορεί να γίνει κατά τη διάρκεια της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής με μια διαδικασία που ονομάζεται χοληδοχοσκόπηση.
Χολοκυστεκτομή Μετά Την ERCP: Πότε;
Η ERCP καθαρίζει τον πόρο, αλλά η χοληδόχος κύστη, που είναι η «πηγή» των λίθων, μένει. Χωρίς χολοκυστεκτομή, πολλοί ασθενείς ξαναπαθαίνουν κρίση, χολαγγειίτιδα ή παγκρεατίτιδα μέσα στους επόμενους μήνες. Γι’ αυτό:
- Η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή γίνεται ιδανικά στην ίδια νοσηλεία ή μέσα σε λίγες μέρες μετά την ERCP.
- Σε ήπια παγκρεατίτιδα από χολόλιθο, χειρουργούμε στην ίδια νοσηλεία, μόλις υποχωρήσει η φλεγμονή.
- Σε σοβαρή παγκρεατίτιδα, η επέμβαση γίνεται αργότερα, όταν ο ασθενής έχει αναρρώσει πλήρως.
- Όπου η ERCP δεν είναι εφικτή, ο πόρος μπορεί να καθαριστεί στην ίδια λαπαροσκοπική επέμβαση με χοληδοχοσκόπηση, σε μία αναισθησία.
Συχνές Ερωτήσεις
Τι είναι η χοληδοχολιθίαση;
Είναι η παρουσία χολόλιθων στον χοληδόχο πόρο, τον σωλήνα που μεταφέρει τη χολή από το ήπαρ στο έντερο. Συνήθως οι πέτρες προέρχονται από τη χοληδόχο κύστη.
Είναι επικίνδυνη η χοληδοχολιθίαση;
Μπορεί να γίνει. Όταν μπλοκάρει τον πόρο, προκαλεί ίκτερο και μπορεί να οδηγήσει σε χολαγγειίτιδα ή οξεία παγκρεατίτιδα, που είναι σοβαρές καταστάσεις. Γι’ αυτό αντιμετωπίζεται πάντα, ακόμη κι αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν.
Μπορεί η πέτρα να βγει μόνη της;
Οι πολύ μικρές πέτρες περνούν μερικές φορές στο έντερο αυθόρμητα. Δεν μπορούμε όμως να το προβλέψουμε, και όσο η χοληδόχος κύστη έχει πέτρες, ο κίνδυνος να ξαναγίνει παραμένει.
Πόνεσε η ERCP; Χρειάζεται νάρκωση;
Η ERCP γίνεται με μέθη (ελαφριά νάρκωση) από το στόμα, χωρίς τομές. Οι περισσότεροι ασθενείς δεν θυμούνται την εξέταση και τρώνε ξανά από την επόμενη μέρα.
Αφού έγινε ERCP, γιατί πρέπει να βγάλω και τη χολή;
Επειδή η ERCP καθαρίζει μόνο τον πόρο. Οι πέτρες σχηματίζονται στη χοληδόχο κύστη, και αν αυτή μείνει, η χοληδοχολιθίαση και οι επιπλοκές της μπορεί να επανέλθουν.
Ο Χειρουργός Παχυσαρκίας & Παλινδρόμησης Δρ. Στέφανος Λαζαρίδης βρίσκεται στη διάθεσή σας για να σας δώσει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες και να απαντήσει στα ερωτήματά σας σχετικά με τον ίκτερο και τη χοληδοχολιθίαση. Πραγματοποιήστε την επικοινωνία σας με τον Δρ. Λαζαρίδη και κλείστε ραντεβού στο ιατρείο του στο Metropolitan General, στον Χολαργό.